پرندگان ایران
راسته غاز سانان
پرندگانی با بالهای دراز و باریک و برای پرواز های سریع و طی مسافتهای دور دست مناسب اند . معمولا در انبوه گیاهان آشیانه می سازند . تغذیه آنها بسیار متنوع است و شامل گیاهان آبزی ، حشرات ، دانه های غلات و بعضی آبزیان می شود از این راسته یک خانواده و ۴ زیر مجموعه و جمعا ۳۳ گونه پرنده در ایران مشاهده شده است که بشرح زیر می باشد.
خانواده مرغابی
در میان گروههای مختلف پرندگان ، شاید اردک ها ، غاز ها و قو ها بیشتر شناخته شده و مورد توجه باشند و به طرق گوناگون نیز در همه جای دنیا مورد تعقیب و شکار قرار می گیرند . اندازه پرندگان این خانواده بسیار متفاوت است ، مثلا خوتکا جثه کبوتر را دارد در صورتی که وزن قو به ۱۳ کیلوگرم می رسد و جزء بزرگترین پرندگان است . بالها دراز و باریک و برای پرواز سریع و طی مسافتهای دور دست مناسب اند . معمولا در انبوه گیاهان آشیانه می سازند . تغذیه آنها بسیار متنوع است و شامل گیاهان آبزی ، حشرات ، دانه های غلات و بعضی آبزیان می شود . پرندگان این خانواده حتی به چریدن در مراتع نیز می پردازند .
اردک سر سفید ، قو ها ، غاز ها و غاز نماها
اردک سر سفید یکی از گونه هایی است که بقای آن در مخاطره است . تعداد کمی از آنها در آذربایجان ، فارس و سیستان مشاهده شده است و در بعضی تالابهای استانهای مذکور نیز زاد و ولد می کنند . در سالهای اخیر جمعا حدود ۱۰۰۰ قوی فریاد کش و تعداد کمی قوی گنگ و قوی کوچک در تالابهای گیلان و آذر بایجان دیده شده اند . در زمستان چند هزار غاز خاکستری به ایران می آیند ، ولی اخیرا غاز پیشانی سفید بزرگ و غاز پیشانی سفید کوچک به ترتیب کم و بسیار کم شده است و بلکه دیده نشده اند . در تقریبا ۲۰سال گذشته ، یکی از زیباترین پرندگان مهاجر ، یعنی عروس غاز ، متاسفانه در ایران فقط دو بار دیده شده است . امید به احیای این گونه که در شمال مرکزی سیبری زاد و ولد می کند و جمعیت آن خیلی کم شده است ، ظاهرا باید به روسیه و بعضی ممالک اروپایی بسته شود .
آنقوت و تنجه دوگونه نیمه مهاجر زیبا و از نظر جثه قدری بزرگتر از اردک ها هستند که پاهایشان تقریبا در وسط بدن و گردنشان به نسبت دراز است و به غاز ها شباهت دارند . با وجود تقلیل قابل توجه در تعداد این دو گونه ، نوع زیستگاههای خاص آنها موجب می شود که هنوز در مخاطره نباشد .
|
غاز پیشانی سفید بزرگ |
||
|
|
اردک های روی آب چر
از نظر ریخت شناختی فرق اردک های این گروه با اردک های غواص این است که پاهایشان به وسط بدن نزدیکتر و در نتیجه راه رفتنشان نیز راحت تر است ، پاها کوچکتر ، منقار دراز تر و باریکتر است . برای چریدن زیر آب فقط سر و بدن را در آب فرو می کنند . ، در حالی که اغلب دمشان در سطح آب است . برخاستن این اردک ها از روی آب تقریبا آنی است ، پرنده با یک جهش از روی آب به پرواز در می آید . بیشتر اردک های مورد علاقه شکارچیان مانند گیلار ، خوتکا ، سر سبز ، فیلوش و نوک پهن در این گروه قرار دارند .
اردک های غواص
پاهای این اردک ها در قسمت عقب بدن آنهاست و به آبهای وسیع و عمیق ، مانند ساحل دریا و دریاچه ها نیاز دارند . به راحتی تا ۱۰ تا ۱۵ متر زیر آب می روند . برخی گیاه خوار و برخی در پی نرم تنان اند . نر و ماده متفاوت اند . برای برخاستن ابتدا بال زنان روی آب می دوند .
اردک های ماهی خور
پرندگان این گروه در دریا ، خلیج و مصب رودخانه ها بسر می برند و بر حسب گونه برای گرفتن ماهی یا نرم تن غوطه می زنند . دارای نوک باریک و درازند که کناره های آن مضرس و مناسب گرفتن ماهی است . بیشتر به غواص ها شباهت دارند تا به اردک ها . نر و ماده متفاوت اند . مانند گروه قبلی برای پرواز کردن از روی آب ، ابتدا مسافتی را بال زنان روی آب می دوند .